THLENNAK HRAMPI NU-PATHIAN A UPATMI NU (Mother)

United States of America (USA) President hlun Abraham Lincoln nih “ Pathian a upatmi nu fa cu an sifak bal lo” tiah a ti.  Vawilei lei sining in kan zoh tikah milianngan tampi cu an nu le ruang ah milianngan ah an I chuah ti usehlaw kan palh hnga lo. St. Augustine zong cu a nu Monica nih kum 38 chung zingka teah Biakinn ah thla a cam piak ruang ah Pathian he an I tong I tuchan ah Augustine Theology cu a laar khunnak asi. Kan Bible chung zong ah Pathian a upatmi le fale caah zohchunh thlak nu- thlennak hrampi nu pawl le Pathian duh ning in a ummi nu tampi kan hmuh khawh.

Voikhat cu minung pa 4 nih Bible leh ning le an hmanmi kong an I ruah ti si. Pakhatnak pa nih, “Kei cu King James Version hi ka uar cem, a ruang cu Mirang ca an hman ning hi a tluang bik,” a ti. Pahnihnak pa nih, “Kei cu zei holh hmanh nih a tluk lomi New American Standard Version hi ka duh bik, aruang cu Greek le Hebrew zong he aa pehtlai bik,” a ti. Pathumnak pa nih, “Kei cu New International Version hi ka uar cem ko zeicatiah tuchan kan holh zong he aa thlak bik I a rel zong nuam,” tiah a ti. Caan khat te cu an vun dai ta hna. Cun Palinak pa nih cun, “Kei cu ka nu nih a ka leh piakmi Bible Version hi ka uar bik,” tiah a ti hna. A hawile nih, “Na nu nih Bible leh mi cu kan theih bal ṭung lo,” tiah an ti. Palinak pa nih cun, “Ka nu nih a leh ko. Ka nu nih nifate a nunnak ah Bible kha a leh I cun a ka cawnpiak I tuchun ah mahbantuk zumtu  ka sinak hi a si,” tiah a leh hna.

Nu hna nih fale caah huham a ngei takmi an si. Vawileicung ah thluachuah nganbik thil pakhat cu Pathian a ṭihzahmi nu ngeih hi a si. Nu hna nih fale caah laksawng liannganbik nan pek khawhmi cu Pathian ṭihzah le fale caah zohchunthlak si hi a si. Pathian a ṭihzahmi nu cu a zumhnak zong a fek I a dinfel fon. Paul cu Timothy zumhtlak asinak le zohchunhtlak asinak nih khan a pi Lois le a nu Eunice hna I an dinfelnak le Pathian an upat ning kha a theihhngalh ter ṭhan. Mah nu pahnih kong hi kan Bible chung ah an kong a langh ter dih lo, sihmanhsehlaw zumhnak a ngeimi nu an si kha a fiang. A nu le a pi cu Jew miphun asi nain Eunice cu Greek mipa he an I um (Acts 16: 1). Paul nih cun a pa kong a langter lo nain Dr. Luke nih cun Acts 16:1 ah a langh ter. Bible an ṭial tikah an mah lei hoih in an rak ṭial caah a si. Fale chiatṭhatnak kong ah miphundang vat le ṭhit he aa san lo tuk mi khi a si. Lois le Eunice hi an Greek hrinsor mi veve an si I an min zong hi zumlotu min a si. Timothy a nu cu Dr. Luke nih a ṭial ning ah Jew miphun si nain Geek siloah a chuahkehnak cu Hellenist a si. An innchungkhar dihlak in Hellenist nunphung hmun ah um hna hmanhsehlaw Lois le Eunice cu Pathian a ṭhihzah takmi Jew chungkhar an si. Kan umnak hmunhma nih kan si ning a kan thlen kho dih lo sihmanhsehlaw Nu le cawnpiaknak nih fale kan sining a kan thlen dih. Cawnpiaknak ah hmunhma a ngei lo. Pathian duh ning tein fale a cawnpiaktu Nu cu lunglawmmi an si.

Bible lei thiamsang pawl nih Lois hi nuhmei silai I a fanu Eunice vapa hi a thih siloah a fapa Timothy he a ṭhenmi a si, tiah an zumh. Harsa ngai in a ṭhudirmi innchungkhar sihmanh hna sehlaw Paul Lystra a kal lio ah Pathian Thawngṭha nih a kah hna I mah Thawngṭha cung ah zumhtlak tein an um. Paul cu Lystra ah a kir ṭhan tikah Timothy a zumhnak nih a lung a ton tuk I a mah zultu ah a hman beh. Zeiruang ahdah Paul nih mah tluk cun Timothy cu zumhnak a ngeih hnga? Timothy nunnak nih Paul cu zei ruangahdah lunghmuihnak a pek hnga timi biahalnak aum. Lois le Eunice nih Timothy cu zeitindah zumhtlak si ding in an cawnpiak, Thlennak hrampi Nu- Pathian a upatmi Nu dirhmun ah an um timi tlangtar in tuzing Hringtu Nu Ni ah nan mah I ruah ṭi hna u sih ti ka duh.

  1. Zumhawktlak zumhnak kha an fa lungchung ah tlawm tete in an ronh ( 2 Tim.1: 5)

Thlennak hrampi Nu- Pathian a upatmi Nu nih ahmasabik ah fale cung ah a tuah ding cu zumhawktlak zumhnak kha kan lungchung ah tlawm tete in ronh kha a si. Paul nih, “ Na pi Lois le na nu Eunice nih an ngeihmi zumhnak bantuk, zumhnak taktak na ngeih kha a hngalh I atu zongah hin na ngei ko tiah ka zumh,” tiah a ti. A hngakchiat lio tein a pi le a nu nih Timothy cu zumhawktlak zumhnak kha a lungchung ah tlawm tete in an ronh kha fiang tein ka hmuh khawh. Lois le Eunice chung in a chuakmi chungthu lengnal zumhnak siloin zumhawktlak zumhnak kha Paul nih a chim duhmi a si. Nan fale kan nunnak ah chungthu lengnal zumhnak a um kho. A chunglei vial ah zumhtlak zumhnak ngeih I a lenglei ah chungthu lengnal zumhnak a ngeimi nan fale tampi kan um. Nu le nih innchungkhar ah fale caah tiin mah le sikhawh chung in zuamnak um hmanhsehlaw a lenglei ah zohkhenhnak a um lo ahcun chungthu lengnal zumhnak khan an fa le chung ah a um kho men. Lois le Eunice cu innchung he a leng he an zumhnak kha aa khat peng I an fa an cawnpiak ning kha phunkhat lawng a si. Lois le Eunice nih Timothy kha zumhawktlak fapa si ding in an hmurkaa in cawnpiak lawng siloin an nuncan ziaza hrimhrim in zumhawktlak an sinak kha an langhter.

Zumhawktlak zumhnak kan ngeih ruang ah mi tlamtling ka si tinak a si lo. Sihmanhsehlaw Pathian caah kan nung ti kha a chim duh. Cubantuk zumhnak cu hi nu pahnih nunnak nih a kan cawnpiak duhmi a si. Chungthu lengnal lungput tel lo zumhnak nih nuncan ziaza ṭha kha a ṭhan ter I Pathian sunparnak kha a langh ter fawn. Fale nih kan nule cu tlamtling lomi an si kha kan thei men lai lo sihmanhsehlaw Pathian he an nunnak kha a kal ṭi pengmi an si. Timothy a pi le a nu cu Khrihfa sihmanhhnasehlaw amah Timothy pumpak hrimhrim nih Pathian sin ah a fuh hau. Zumhnak ah ci phun le ro bantukin thlak khawh a si lo. Timothy cu a pi le a nu cawnpiaknak le an nuncan ziaza tuahsernak kha zulh in Khrih ah zumhnak a ngei. Timothy nih a pi le a nu bantuk zumhnak ṭha a ngeimi an um tiah a zumh, cucu fale nih nu le cung ah kan ngeih ciomi lungput kha a si.

Nu le nih nan fale cung ah zumhawktlak zumhnak kha duhsah tein ronh nan duh si ahcun nanmah nan zumhnak hrimhrim kha a fekmi zumhnak, chungthu lengnal lungput si lomi zumhnak a si hau. Kan zumhnak hi kan fale sinah cithlak bantuk in thlak ding a si lo. Fale nih hmurkaa in cawnpiakmi lawng in fimnak an cawng lo I nule tuahsernak chung zong in an I cawn hrimhrim ko. Hmurkaa cawnpiak zong cu a ṭha tuk hen ta, sihmanhsehlaw tuahsernak in cawnpiaknak kha hmual a ngei ṭhiamṭhiam ve ko. Zumhawktlak zumhnak kha fale lungchung ah tlawm tete in nuncan ziaza tuahsernak le hmurkaa cawnpiaknak in a ronh khomi “Thlennak hrampi Nu: Pathian a upatmi Nu” si ding in Pathian nih thluachuahnak in pe ko hna seh.

  1. Dawtnak le Upatnak he Pathian bia in (Lois & Eunice) cawnpiaknak ( 2 Tim. 3: 14-15)

Pahnihnak ah nu le nih thlennak hrampi Nu: Pathian a upatmi Nu si ding in tuah ding mi cu fale cung ah dawtnak le upatnak he Pathian bia kha cawnpiak a si. 2 Tim. 3: 12 ah Paul nih Timothy kha, “ Khrih Jesuh he I pehtlai I Pathian nunning in nun a duhmi paoh cu hremnak an ing ko lai,” tiah a ti. Sihmanhsehlaw V. 14 ahcun Timothy kha “Biatak kan cawnpiakmi ah khan dir law fek tein zum peng ko, nangmah cawnpiaktu saya cu ahodah kan si khan a kan hngalh I na hngakchiat lio tein Cathiang kha a hngalmi na si” tiah a ti. Timothy nih a pi le a nu an cawnpiakmi kha a nunnak ah aa nunpi. Kan nih zong nu le nih a kan cawnpiakmi kha kan nunnak ah I nunpi cio ding Khrih nih a kan duh piak I kan tuah awk hrimhrim a si. Timothy nih a pi le a nu an nunnak ah mithmuh tein a tonmi asi caah a nunnak ah aa nunpi ve. Thlennak hrampi Nu: Pathian a upatmi Nu nih cun a fa caah a nunnak ziaza in nifate a cawnpiak tawn. Lois le Eunice nih Timothy cu zeibantuk caan in dah an rak cawnpiak tiah cun 2 Tim. 3: 15 ah “ na ngakchiat lio tein cathiang kha a hngalmi na si” timi biafang nih fiang tein a kan hmuhsak. Cucaah Lois le Eunice nih Timothy cu a ngakchiat lio hrimhrim in Dawtnak le Upatnak he Pathian bia kha duhsah tein an ronh I an cawnpiak. Deut. 6: 7 ah “ na fale kha fel tein na cawnpiak hna lai I, na inn chung I na ṭhut ah siseh, lam I na kal ah siseh, na ih ah siseh, na thawh ah siseh, na chim lengmanh hna lai” tiah kan hmuh khawh. Lois le Eunice nih Pathian bia kha Timothy cawnpiaknak caah a hmanmi hriamnaam ah an I tlaih I Timothy zong cu Pathian hmai le minung hmai ah a ṭhang. Nan fale cung ah Pathian bia kha Dawtnak le upatnak lungput he cawnpiak ding in a tlai rih lo. Fale cu Pathian sin in hmuhmi rosung an si tiah Cathiang ah kan hmuh, mah biafang nih fa a ngei lomi nu kha Pathian sinin rosung a hmu kho lomi chiatserh mi nu tiah kan ti kho lo. Pathian duhnak kawlmi le a duhnak a cohlan in aa nunpimi siding in a kan cawnpiak duh deuhmi a si. Nan nunnak ah fale caah Nu na sinak kha zeihmanh nih an chuh kho lo. Pathian nih Deut. 6: 7 ah nawlbia a kan pek mi kha fale cung tuah cu minung kan rian a si. Mifim mithiam hna nih an timi cu fa na pawi lio ah na tuahsermi vial te kha na fa nih aa cawn cia cang I na chimmi le na aw vialte zong kha a theih dih ti si. Fale nuncan ziaza nih zeibantuk Nu dah na si kha a langh ter.  Cucaah tuni Mother’s Day ah a rak chuak kho mi nu pawl nan fale kha Dawtnak le upatnak lungput he Pathian bia kha an sem lio hrimhrim in a cawnpiak khotu thlennak hrampi Nu: Pathian a upatmi Nu nan sinak hnga Pathian nih thluachuahnak in pe ko hna seh.

  1. Zumhtlak zultu dingin an cawm ( Acts 16: 1-3)

Mah Cathiang ah Timothy cu a pi le a nu nih an cawnpiakmi a theipar thil pathum (3) fiang tein kan hmuh khawh.

  1. Zumhnak ṭhawngmi: Timothy cu zultu ṭha pakhat a si tiah a tahchunh ( Dr. Van Bik nih Khrihfa pakhat tiah a kan leh piak). Mirang ah cun “Disciple” tiah a hman. Dr. Luke nih Timothy cu zumtu ṭha tiah a thahchunh khawh ko sihmanhsehlaw zeiruang ahdah zultu ṭha tiah a tahchunhnak a ruang a um. Zultu ṭha cu a cawngtu le hnu zultu an si. Zultu cu ngaihchiatnak ah lungkuai loin Khrih kong ah biatak tein an buai. Zumhnak ah dawnkhantu ngei lo ding in a cawnpiaktu le zultu ṭha siding in a cawmtu cu a pi Lois le a nu Eunice an si.
  2. Minṭhatnak ngeimi: Lystra le Iconium I aummi minung pawl nih Timothy cu an thangṭhat. A pawngkam minung nih a pi le a nu cawnpiak ning in a nun kha an theih. Zumhtlak tein a nun kha mivial tenih an hmuh. A pi le a nu nih a hngakchiat lio tein an cawnpiakmi kha a nunnak ah aa nunpi peng caah mi nih an thangṭhatnak asi. Kan nih zong kan nu le nih a kan cawnpiakmi kha kan nunnak ah I nunpi kan herh. Cuti kan I nunpi ahcun minṭhatnak kan hmu ve lai. Cubantuk minṭhatnak hmuhnak ding caah cun Nu le nih rian ngan tak nan ngei.
  3. Hmanawktlakmi: Paul nih Timothy cu a zultu siding in a duhsak piak. Lamkaltu cauk kan rel ahcun Timothy nih zeitluk indah Pathian rianṭuantu si a duh kha kan hmuh khawh. Timothy nih a inn kaltak I harnak tampi ton ding kha a hngalh ko. Sihmanhsehlaw mah vialte pah chih ding cun aa timhcia (ready) cang. Zei ruang ahdah tiahcun Pathian bia a duhnak lungput le a hngakchiat lio tein a pi le a nu nih a nunnak a lungchung ah an rak ronhmi ruang ah a si. Timothy nih Pathian rianṭuantu a si duhnak cu innchungkhar in, a pi le a nu sinin aa thawk.

Nu pawl nih fale caah ṭuanvo nganpi nan ngei ( Pa zong nih kan ngei ṭhiam ṭhiam ve ko). Aluancia caan ah mah ṭuanvo cu nan rak tuah cang ko men lai, sihmansehlaw ngol loin pehzulh ding in Pathian nih an (kan) duh piak. Fale cu zeibantuk minung le dirhmun ah um ko hna hmanhsehlaw Nu le kut cung ah atla peng lai. Innchungkhar in hramthawkmi le cawnpiakmi fale kan si ding a herh. Mifim hna nih an chimmi cu “ Inn cu sianginn hmasabik” tiah an ti I Nu le cu cawnpiaktu hmasabik tiah an ti fawn.

Biakomhnak:

Lois le Eunice nih Timothy nunnak ah Pathian rianṭuantu ṭha asi khawh nakhnga a lamkip in an cawnpiak I an hlimhhlau. Nu, Pi le Nu dirhmun ah a dir ding pawl nan nih teh fale caah zeibantuk dirhmun dah na dir? Micheukhat cu caankhat ca te lawng ah ṭhatnak an tuah kho men, sihmanhsehlaw tuzing Mother’s Day ah a rak chuak khomi nan (kan) dihlak zungzal ahmunmi ziaza le zumhtlak nunzia fale nih kan ngeih khawh nakhnga Paul nih Timothy Pi le Nu hmang in a kan cawnpiak. Fale nih Nu le Pi nunnak ah Khrih hmuisam an hmu kho ma? Zumhawktlak zumhnak na ngei ma? Zumhawktlak zumhnak kha fale sinah na ronh cang hna ma? Dawtnak le upatnak lungput he Pathian bia kha na cawnpiak cang hna ma? Zumhawktlak zultu si ding in na cawm cang ma? Rua cu a ṭhan hlan ah din ter a fawi deuh. Cucaah catlap bang in a raangmi nan fale kan thinlung cung ah caṭial hmasabik dingmi Nu na biapi tuk. Fale zohkhenh ding in Pathian nih fale cu Rosung in an I pekmi hna an si. Lois le Eunice bantukin Fale caah Thlennak hrampi Nu: Pathian a upatmi Nu nan si khawh nakhnga thluahchuahnak in pe ko hna seh. Hi ka ca in hringtu ka Nu Upatnak kan pek.

“Nupi ṭha tampi an um, sihmanhsehlaw nangmah nih na lonh dih hna” (Phungthlukbia 31: 29).

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s